Από: Αντιστράτηγο ε.α. Ιωάννη Κρασσά

«Ἂν γνωρίζεις τὴ γεωγραφία μιᾶς χώρας, μπορεῖς νὰ καταλάβεις τὴν ἐξωτερική της πολιτική ». Ναπολέων Βοναπάρτης (1769–1821). 

Γεωγραφία, η Επιστήμη του Χώρου και του Χρόνου

Η γεωγραφία αποτελεί τη μοναδική σταθερά της ιστορίας, αλλά και των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Το ανάγλυφο της γης δημιουργεί το «πεπρωμένο» των εθνών. Σε αντίθεση με τις κυβερνήσεις, τις ιδεολογίες και τα επιτεύγματα της τεχνολογίας τα οποία μεταβάλλονται συνεχώς, τα όρη, τα πελάγη και τα περάσματα παραμένουν αμετακίνητα. Η γεωγραφία διαμορφώνει δεδομένα, τα οποία όταν αγνοείς πληρώνεις τίμημα βαρύ. Ο 47ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τζον Τραμπ (1946-) πιθανόν να έχει ακούσει για τον τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό, περιηγητή και γεωγράφο Ηρόδοτο[1] (484-425 π.Χ.), πλην όμως δεν πρέπει να ασχολήθηκε ιδιαίτερα με το έργο του. Η ανθρωπότητα υπομένει επί 58 ημέρες τις συνέπειες ενός πολέμου, ο οποίος εκ των μέχρι τώρα γεγονότων φαίνεται ότι θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, εάν υπήρχε η σωστή αντίληψη του χώρου και του χρόνου. Βλέπε σχετικό άρθρο Ένας «Αχρείαστος Πόλεμος».

Η «Επική Οργή», το «Βρυχώμενο Λιοντάρι» και η «Αληθινή Υπόσχεση IV» [2]

Την 28η Φεβρουαρίου 2026, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν εναντίον του Ιράν από θαλάσσης και αέρος. Έκτοτε η υφήλιος έχει επιδοθεί σε μία διαρκή παρακολούθηση της ναυσιπλοΐας δια μέσου των Στενών του Ορμούζ[3]. Η απαγόρευση διελεύσεως των πετρελαιοφόρων και των εμπορικών πλοίων έχουν δημιουργήσει σοβαρές ελλείψεις σε ενεργειακές και άλλες ύλες, με σοβαρές επιπτώσεις στις οικονομίες και τη καθημερινότητα των πολιτών των περισσοτέρων κρατών. Το βόρειο μέρος του Περσικού Κόλπου, των Στενών του Ορμούζ και του Κόλπου του Ομάν αποτελούν έδαφος του Ιράν. Οι βραχώδεις ακτές και τα υψηλά όρη διευκολύνουν τον αμυνόμενο και δυσχεραίνουν τον επιτιθέμενο. Οι Ιρανοί έχουν κατασκευάσει υπόγειες κατασκευές για την κάλυψη των πυραυλικών τους συστημάτων, όπως επίσης ασφαλείς χώρους ελλιμενισμού των ταχυπλόων σκαφών κατά μήκος των παραλίων και στις μικρονησίδες. Η ανατροπή αυτού του πλεονεκτήματος δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με βομβαρδισμούς, αλλά απαιτείται επιπλέον κατάληψη του εδάφους. Οι ΗΠΑ επέλεξαν το ναυτικό αποκλεισμό του Κόλπου του Ομάν, ο οποίος όμως δεν δύναται να παραταθεί επ’ αόριστον.  

Οι Εκεχειρίες

Στις 7 Απριλίου 2026, μετά από 38 ημέρες εκατέρωθεν βομβαρδισμούς, οι εμπόλεμοι συμφώνησαν σε 15θήμερη εκεχειρία. Την 11η και 12η Απριλίου, στο Ισλαμαμπάντ στη πρωτεύουσα του Πακιστάν, πραγματοποιήθηκε συνάντηση αντιπροσωπειών των ΗΠΑ και του Ιράν με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας για το τερματισμό του πολέμου. Η συνάντηση συνιστά ορόσημο, καθώς αποτέλεσε την πρώτη απευθείας επαφή των δύο πλευρών σε ανώτερο επίπεδο, από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζαίημς Βανς [(JD Vance) 1984], ηγήθηκε της αμερικανικής αντιπροσωπείας, ενώ την ιρανική πλευρά εκπροσώπησε ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Γκαλιμπάφ[4] [1961 (Mohammad Ghalibaf)] και ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί [1962 (Abbas Araghchi)]. Οι συνομιλίες διήρκεσαν άνω των 20 ωρών χωρίς να τελεσφορήσουν, καθόσον δεν επήλθε συμφωνία στα κύρια θέματα που αφορούν:

  1. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν,
  2. Την άρση των κυρώσεων και
  3. Τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.

Στις 17 Απριλίου ανακοινώθηκε 10ήμερη εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, την οποία συμφώνησε ότι θα τηρήσει και η Χεζμπολάχ, μετά από πιέσεις τόσο από τις ΗΠΑ, όσο και από το Ιράν. Στις 24 Απριλίου παρατάθηκε για επιπλέον τρεις εβδομάδες. Το Ισραήλ με το Λίβανο ξεκίνησαν κύκλους συνομιλιών με σκοπό την επίτευξη διαρκούς ειρήνης. Το μεγάλο εμπόδιο είναι η Χεζμπολάχ διακείμενη αρνητικά απέναντι στις εν εξελίξει συνομιλίες, στις οποίες ούτε συμμετέχει, ούτε αναγνωρίζει.

Μια Λεπτή Ισορροπία

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ παράτεινε επ’ αόριστο την εκεχειρία, αλλά ταυτοχρόνως επέβαλλε θαλάσσιο αποκλεισμό των πλοίων που προέρχονται από ιρανικούς λιμένες ή κατευθύνονται προς αυτούς. Το ίδιο έπραξε και το Ιράν προς τα πλοία εχθρικών προς αυτό χωρών. Ο κόλπος του Ομάν ελέγχεται από τις αεροναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ, ενώ ο χώρος των στενών του Ορμούζ από τα ταχύπλοα[5] των φρουρών της επαναστάσεως. Καθημερινώς και τα δυο μέρη διεξάγουν νηοψίες και εκτελούν πυρά σε όσα πλοία δεν συμμορφώνονται με τις υποδείξεις τους. Οι δύο χώρες αλληλοκατηγορούνται για πειρατεία και αναξιοπιστία όσον αφορά τις δηλώσεις τους. Την 24η Απριλίου η ιρανική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον Υπουργό  Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί αποχώρησε από το Ισλαμαμπάντ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ματαιωθεί η μετάβαση των Αμερικανών αντιπροσώπων στο Πακιστάν. 

Διαπιστώσεις -Συμπεράσματα

Το γεγονός ότι συμφωνήθηκε η κήρυξη εκεχειρίας και πραγματοποιήθηκε συνάντηση των εμπολέμων αποτιμάται θετικά και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για επανάληψή της. Η Ρωσία με την Ουκρανία διανύουν το πέμπτο έτος του πολέμου, χωρίς να έχουν επιτύχει κάτι παρόμοιο μέχρι σήμερα.

Οι ΗΠΑ δεν νίκησαν στρατιωτικά το Ιράν, το οποίο «άντεξε» τους βομβαρδισμούς, δεν ηττήθηκε και φαίνεται να είναι ο «κερδισμένος» του πολέμου προς το παρόν. Ιστορικά, όταν ένα ισχυρό κράτος δεν δύναται να επιβάλλει τη θέλησή του σε ένα ασθενέστερο με τη χρήση στρατιωτικής βίας, τότε το δεύτερο είναι το επωφελούμενο της συρράξεως. Το δύσκολο είναι η εκμετάλλευση των επιτυχιών επί του πεδίου στο χώρο των διαπραγματεύσεων. Ο χρόνος μετράει αντίστροφα, ενώ η επανάληψη των εχθροπραξιών μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις.

Η εμμονή των εμπολέμων να παρουσιασθούν ως οι νικητές και ότι δεν υπάρχουν άλλοι τρόποι επιτεύξεως συμφωνίας απορρέει από την ιδιοσυγκρασία του Τραμπ και τον βαθύ αντιαμερικανισμό που έχει καλλιεργηθεί επί μισό αιώνα από το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν. Παρ' όλα αυτά τόσο ΗΠΑ, όσο και το Ιράν δείχνουν να θέλουν τερματίσουν την εμπόλεμη κατάσταση, η οποία δεν επέλυσε, αλλά δημιούργησε περισσότερα προβλήματα. 

Στις σχέσεις Ισραήλ, ΗΠΑ, Ιράν υπάρχει πρόβλημα από το 1979. Για το Ισραήλ το Ιράν και οι αντιπρόσωποί του (Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι) απειλούν την ύπαρξή του. Η απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν θα αποτελέσει απειλή για πολλά κράτη.

Η κατάσταση μπορεί να χαρακτηρισθεί διπλωματικά περίπλοκη, με  όλα τα ενδεχόμενα πιθανά:

  1. Την επανάληψη των στρατιωτικών επιχειρήσεων
  2. Την επανέναρξη των συνομιλιών.
  3. Την επίτευξη μιας κατ’ αρχήν συμφωνίας. Τα δύο μέρη θα μπορούσαν να υπογράψουν ένα Μνημόνιο Κατανοήσεως[6] [Memorandum of Understanding (MoU)], το οποίο θα αποτελέσει τη βάση για μια οριστική και νομικά δεσμευτική συμφωνία.  

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έδωσε ένα προσωπικό τόνο στο πόλεμο, ο οποίος αποτέλεσε την αιτία να κατατάξει τους δυτικούς συμμάχους του σε "καλούς και κακούς". Την 23η Απριλίου 2026, ο Τραμπ αναφέρθηκε με ιδιαίτερα θερμά λόγια για την Ελλάδα και τον πρωθυπουργό της.

Επί του παρόντος αναμένομεν. Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία.

Αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Κρασσάς

Παπάγου Απρίλιος 2026

 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Ο Ηρόδοτος (484 – 425 π.Χ.) έλαβε επαξίως τον τίτλο του «Πατέρα της Ιστορίας», που του απέδωσε ο Ρωμαίος ρήτορας Κικέρων (106-43 π.Χ). 

Ο Ηρόδοτος

[2] Οι ονομασίες που δόθηκαν στις επιχειρήσεις από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν.

[3] Τα Στενά του Ορμούζ είναι μια από τις πιο στρατηγικές θαλάσσιες διόδους στον πλανήτη, καθώς αποτελούν τη μοναδική έξοδο του Περσικού Κόλπου προς τον ανοιχτό ωκεανό.

  • Συνδέουν τον Περσικό Κόλπο (στα δυτικά) με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα (στα ανατολικά).
  • Συνορεύουσες Χώρες: Στο βόρειο τμήμα τους βρίσκεται το Ιράν και στο νότιο τμήμα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν (ο θύλακας Μουσάνταμ).
  • Μήκος: Περίπου 167 χιλιόμετρα.
  • Πλάτος: Το στενότερο σημείο τους είναι περίπου 33-39 χιλιόμετρα.
  • Ναυσιπλοΐα: Λόγω του περιορισμένου βάθους και των υφάλων, τα πλοία δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν όλο το πλάτος των Στενών. Υπάρχουν δύο θαλάσσιοι διάδρομοι (ένας για είσοδο και ένας για έξοδο), ο καθένας πλάτους μόλις 3 χιλιομέτρων, οι οποίοι χωρίζονται από μια «νεκρή» ζώνη επίσης 3 χιλιομέτρων.

[4] Ο Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ (Mohammad Bagher Ghalibaf) είναι εξέχων Ιρανός συντηρητικός πολιτικός, ο οποίος σήμερα κατέχει τη θέση του Προέδρου του Κοινοβουλίου του Ιράν. Θεωρείται ένας από τους ισχυρότερους άνδρες της χώρας, ειδικά μετά τις πρόσφατες γεωπολιτικές αναταράξεις στην περιοχή.

Ο Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ 

[5] Το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης (IRGCN) διαθέτει έναν μεγάλο στόλο ταχυπλόων (Fast Attack Craft - FAC), ο οποίος εκτιμάται από 3.000 έως 5.000 σκάφη. Η στρατηγική τους βασίζεται σε τακτικές «σμήνους» (swarming), χρησιμοποιώντας την ταχύτητα και τον μεγάλο αριθμό για να υπερκεράσουν μεγαλύτερα πολεμικά πλοία. Τα σκάφη αυτά είναι εξοπλισμένα με πυραύλους, τορπίλες, ρουκέτες και βαριά πολυβόλα. Οι Κυριότεροι Τύποι Ταχυπλόων είναι:

  • Zulfighar Εγχώριας κατασκευής ταχύπλοο με δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων (όπως ο Nasr-1) και ταχύτητα που φτάνει τους 70 κόμβους (1 κόμβος = 1,852 km/h).
  • Seraj-1: Βασισμένο στο βρετανικό αγωνιστικό σκάφος Bladerunner, θεωρείται ένα από τα ταχύτερα στον κόσμο, με ταχύτητες 75-85 κόμβους. Είναι εξοπλισμένο με εκτοξευτές ρουκετών 107mm.
  • Peykaap (I, II, III): Σκάφη που φέρουν τορπίλες ή αντιπλοϊκούς πυραύλους. Η έκδοση Peykaap III (Bavar) φτάνει τους 52 κόμβους.
  • Tondar: Μεγαλύτερα ταχύπλοα κλάσης πυραυλακάτου, εξοπλισμένα με πυραύλους C-802 (Noor).

[6] Το Μνημόνιο Συνεργασίας ή Συναντιλήψεως [Memorandum of Understanding (MoU)], είναι ένα έγγραφο το οποίο απεικονίζει μια συμφωνία μεταξύ δύο ή περισσότερων μερών. Εκφράζει τη σύγκλιση των βουλήσεων των συμμετεχόντων και ορίζει μια κοινή γραμμή δράσης. Τα βασικά χαρακτηριστικά ενός MoU είναι:

  1. Μη δεσμευτικός χαρακτήρας: Συνήθως δεν αποτελεί νομικά εκτελεστό συμβόλαιο, αλλά μια «συμφωνία κυρίων» που δείχνει την πρόθεση για μελλοντική συνεργασία.
  2. Προστάδιο συμφωνίας: Χρησιμοποιείται συχνά ως προπαρασκευαστικό βήμα πριν από τη σύναψη μιας τελικής συμφωνίας.
  3. Περιεχόμενο: Καθορίζει τους στόχους, το χρονοδιάγραμμα, τους ρόλους και τις γενικές γραμμές των διαπραγματεύσεων.
  4. Χρήση: Είναι πολύ διαδεδομένο στις διεθνείς σχέσεις, τις επιχειρηματικές συνεργασίες και μεταξύ δημόσιων οργανισμών, καθώς μπορεί να συνταχθεί γρήγορα χωρίς τις τυπικές διαδικασίες μιας επίσημης συνθήκης.

 ΤΕΛΟΣ